หมาจร ปัญหา สาเหตุ และวิธีรับมือสุนัขจรจัดอย่างถูกต้อง
การเลี้ยงสัตว์เลี้ยงอย่างมีความรับผิดชอบ
ปัจจุบันประเทศไทยมีสุนัขจรจัดหรือ หมาจร จำนวนกว่า 7.5 แสนตัว ซึ่งสาเหตุหลักเกิดจากการถูกทอดทิ้งเมื่อเจ้าของไม่พร้อมเลี้ยง และการแพร่พันธุ์โดยไม่มีการควบคุม การแก้ปัญหาที่ยั่งยืนที่สุดคือ การทำหมัน เพื่อตัดวงจรการเพิ่มจำนวน และการหาบ้านใหม่ โดยผู้ที่พบเห็นสุนัขจรจัดสร้างความเดือดร้อน สามารถแจ้งศูนย์ควบคุมสุนัขจรจัดของ กทม. หรือมูลนิธิช่วยเหลือสัตว์ต่าง ๆ เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้าจัดการอย่างปลอดภัย
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจต้นตอของปัญหาสุนัขจรจัด ข้อควรระวังทางกฎหมายเกี่ยวกับการให้อาหาร วิธีเอาตัวรอดเมื่อถูกวิ่งไล่กัด ไปจนถึงรายชื่อมูลนิธิที่เชื่อถือได้ เพื่อให้คุณสามารถรับมือและช่วยเหลือเพื่อนสี่ขาเหล่านี้ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัย
สารบัญเนื้อหา
ปัญหา “หมาจร” เกิดจากอะไร และทำไมถึงยังเพิ่มขึ้น?
แม้จะมีการรณรงค์เรื่องการเลี้ยงสัตว์อย่างรับผิดชอบมาอย่างต่อเนื่อง แต่จำนวนสุนัขจรจัดก็ยังคงมีจำนวนมาก โดยปัญหาหลักเกิดจากปัจจัยเหล่านี้:
- การทอดทิ้งเมื่อไม่พร้อม: สาเหตุอันดับต้น ๆ เกิดจากความไม่พร้อมในการรับผิดชอบค่าใช้จ่าย การย้ายที่อยู่อาศัย หรือสุนัขมีอาการป่วย
- การไม่ทำหมัน: การปล่อยให้สุนัขบ้านผสมพันธุ์กันเองแล้วนำลูกสุนัขไปทิ้งตามวัดหรือที่รกร้าง ทำให้เกิดการขยายพันธุ์ตามธรรมชาติอย่างรวดเร็ว
- ความเสี่ยงด้านสาธารณสุข: สุนัขจรจัดที่ไม่ได้รับการฉีดวัคซีนถือเป็นพาหะสำคัญของโรคพิษสุนัขบ้า โดยข้อมูลจากกรมปศุสัตว์ในปี 2567 พบรายงานโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์จำนวน 145 ตัว ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสุนัข
ให้อาหารหมาจรจัด ผิดกฎหมายไหม?
หลายคนมีเมตตาและมักให้อาหารสุนัขจรจัดเป็นประจำ แต่ในทางกฎหมาย การให้อาหารสุนัขจรจัด ไม่ถือว่าเป็นเจ้าของสุนัขตามกฎหมายและไม่ต้องรับผิดชอบในฐานะเจ้าของ เว้นแต่จะมีการแสดงเจตนาเป็นเจ้าของ เช่น การให้นอนในบริเวณบ้าน หรือการตั้งชื่อให้
อย่างไรก็ตาม การให้อาหารเพียงอย่างเดียวโดยไม่ทำหมัน อาจทำให้สุนัขรวมกลุ่มกันเป็นฝูงใหญ่และเกิดการแพร่พันธุ์มากขึ้น ดังนั้น ความรับผิดชอบที่แท้จริงคือควรทำควบคู่ไปกับการพาไปทำหมันและการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าเสมอ
นอกจากนี้ สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในกรุงเทพมหานคร ข้อบัญญัติใหม่ของ กทม. ที่จะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 10 มกราคม 2569 ได้มีการจำกัดจำนวนสัตว์เลี้ยงตามขนาดพื้นที่ และบังคับให้เจ้าของสุนัขต้องจดทะเบียนพร้อมฝังไมโครชิป ซึ่งหากเป็นสุนัขจรจัดในพื้นที่ชุมชนหรือวัดที่ไม่มีเจ้าของแสดงตัว กทม. จะมีแนวทางเข้าไปจัดการทำหมันและฉีดวัคซีนให้
4 วิธีเอาตัวรอด เมื่อเจอหมาวิ่งไล่กัด
หากคุณบังเอิญเดินหรือปั่นจักรยานผ่านถิ่นของหมาจรจัด และถูกวิ่งไล่กวด การตั้งสติคือสิ่งสำคัญที่สุด โดยสามารถปฏิบัติตามคำแนะนำได้ดังนี้:
- ห้ามวิ่งหนีเด็ดขาด: การเคลื่อนที่ด้วยความเร็วจะไปกระตุ้นสัญชาตญาณนักล่าของสุนัขให้วิ่งไล่ตาม
- อย่าสบตาและห้ามส่งเสียงดัง: การจ้องตาสุนัขถือเป็นการท้าทาย และการกรีดร้องจะยิ่งกระตุ้นให้สุนัขตื่นตกใจจนอาจจู่โจมได้
- เบี่ยงเบนความสนใจ: หากจวนตัว ให้โยนสิ่งของที่มีติดตัว เช่น หมวก กระเป๋า หรือขนม ไปอีกทางเพื่อดึงความสนใจ แล้วค่อย ๆ เดินฉากหลบออกมา
- ใช้เสียงดังหรือฉีดน้ำเพื่อป้องกันตัว: หากสุนัขเข้ามาใกล้และแสดงท่าทีก้าวร้าว สามารถใช้น้ำอุณหภูมิปกติฉีดใส่ หรือทำเสียงดังเพื่อขับไล่ โดย ห้ามทำร้ายร่างกายสุนัข เนื่องจากอาจเข้าข่ายความผิดตาม พ.ร.บ. ป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ฯ
หมายเหตุ: หากโชคร้ายถูกสุนัขจรจัดกัด ควรรีบล้างแผลให้สะอาดด้วยน้ำและสบู่ และรีบไปพบแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าทันที
แนะนำ 4 มูลนิธิและสถานสงเคราะห์ที่รับดูแลหมาจรจัด
การรับเลี้ยงสุนัขจรจัด (Adoption) ถือเป็นการมอบชีวิตใหม่และช่วยลดจำนวนสุนัขไร้บ้านได้อย่างยั่งยืน หรือหากคุณไม่สะดวกรับเลี้ยง การสนับสนุนผ่านการบริจาคก็เป็นสิ่งสำคัญเช่นกัน
- Soi Dog Foundation (มูลนิธิเพื่อสุนัขในซอย): องค์กรระดับนานาชาติในภูเก็ตและ กทม. ที่เน้นการทำหมัน ฉีดวัคซีน และหาบ้านใหม่ให้สุนัขจรจัด
- มูลนิธิบ้านสงเคราะห์สัตว์พิการ (ปากเกร็ด): รับดูแลสุนัขและแมวพิการ เจ็บป่วย หรือถูกทอดทิ้ง โดยมีคลินิกดูแลอย่างเป็นระบบ
- The Man That Rescues Dogs (ชลบุรี): ศูนย์พักพิงที่โดดเด่นในการดูแลสุนัขพิการให้กลับมาวิ่งได้ด้วยวีลแชร์
- บ้านนางฟ้าของสัตว์จร (สระบุรี): พื้นที่อุปการะสุนัขหลายพันตัวที่พึ่งพาเงินบริจาคเป็นหลัก
แนะนำการช่วยเหลือ: ทุกมูลนิธิมีค่าใช้จ่ายมหาศาลในการดูแลสุนัขในศูนย์พักพิง หากคุณต้องการเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยเหลือ การบริจาคทุนทรัพย์ หรือบริจาคอาหารสุนัขที่มีโภชนาการครบถ้วน ได้มาตรฐาน และเหมาะสมกับสุนัขทุกช่วงวัย ก็เป็นอีกหนึ่งช่องทางที่ช่วยต่อลมหายใจให้สุนัขจรจัดได้รับสารอาหารที่เพียงพอและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
บทสรุป
ปัญหาหมาจรจัดเป็นปัญหาระดับโครงสร้างที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐในการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง และภาคประชาชนในการเลี้ยงสัตว์อย่างมีความรับผิดชอบ การแก้ปัญหาที่เห็นผลที่สุดไม่ใช่การทำร้ายหรือกวาดล้าง แต่คือการฉีดวัคซีน ทำหมัน และให้โอกาสพวกเขามีบ้านใหม่ หากพบสุนัขป่วยหรือต้องการคำปรึกษาด้านการจัดการสัตว์จรจัดในชุมชน ควรประสานงานกับปศุสัตว์ในพื้นที่หรือสัตวแพทย์เพื่อดำเนินการอย่างถูกวิธีและปลอดภัยที่สุด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับหมาจร
Q1: แจ้งหน่วยงานไหน หากพบหมาจรจัดสร้างความเดือดร้อน?
A: หากอยู่ใน กทม. สามารถแจ้งศูนย์ควบคุมสุนัขจรจัด กรุงเทพมหานคร (ประเวศ) เพื่อให้เจ้าหน้าที่เข้ามาตรวจสอบโรค ทำหมัน และหาบ้านใหม่ หรือประสานงานมูลนิธิและหน่วยกู้ภัยในพื้นที่
Q2: การนำสุนัขไปปล่อยวัด ผิดกฎหมายหรือไม่?
A: ผิดกฎหมายอย่างชัดเจน การนำสัตว์เลี้ยงไปทิ้งถือเป็นการทารุณกรรมสัตว์ทางอ้อม และสร้างภาระให้ชุมชน สุนัขบ้านมักเอาตัวรอดไม่ได้และอาจถูกสุนัขเจ้าถิ่นกัด
Q3: สุนัขชุมชน (Community Dog) คืออะไร?
A: คือสุนัขจรจัดที่ได้รับการยอมรับจากคนในชุมชน โดยมีอาสาสมัครในพื้นที่ช่วยกันดูแลเรื่องอาหาร การฉีดวัคซีน และพาไปทำหมัน ซึ่งเป็นทางออกที่ช่วยให้สุนัขและคนอยู่ร่วมกันได้โดยไม่ต้องผลักภาระให้สถานสงเคราะห์
เอกสารอ้างอิง
- กรมควบคุมโรค. (2566). สคร.9 เตือน หากถูกสุนัขกัดรีบล้างแผลให้สะอาดและฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้ครบทุกเข็ม. ddc.moph.go.th.
- กรมปศุสัตว์. (2563). อธิบดีกรมปศุสัตว์ ให้สัมภาษณ์ประเด็นโครงการสุนัขชุมชนเพื่อการแก้ปัญหาสุนัขจรจัดอย่างยั่งยืน. dld.go.th.
- กรุงเทพธุรกิจ. (2568). รวมทุกข้อสงสัย กฎหมายสัตว์เลี้ยง กทม. ‘รีบฝังชิป-จดแจ้ง’ มีผล 10 ม.ค. 69.
- กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2557). พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557.
- Sanook. (2561). ถ้าเจอ หมาวิ่งไล่กัด ควรทำอย่างไร ถึงจะรอดพ้นคมเขี้ยวของมันได้. sanook.com.
- SC Asset. (2567). แนะนำ 13 พิกัดรับเลี้ยงสุนัขฟรี ช่วยเหลือสุนัขไร้บ้านหมาจร. scasset.com.
บทความน่าสนใจ
ลูกแมววัย 1-12 เดือน เป็นช่วงที่ร่างกายเติบโตเร็วมาก จึงต้องการสารอาหารที่เข้มข้นเป็นพิเศษเพื่อพัฒนาทั้งกระดูก ฟัน กล้ามเนื้อ และระบบภูมิคุ้มกัน อาหารที่ดีจึงควรมี โปรตีนและไขมันสูง รวมถึงมีสารสำคัญอย่าง DHA ที่ช่วยบำรุงสมองและสายตาเพื่อให้เจ้าเหมียวเติบโตอย่างสมบูรณ์ สำหรับคนที่เพิ่งรับลูกแมวมาเลี้ยง อาจมีคำถามว่า ลูกแมวกินอาหารเม็ดได้ตอนไหน? อาหารลูกแมวควรมีโปรตีนเท่าไหร่? ควรให้อาหารวันละกี่มื้อ? แล้วควรเลือกอาหารลูกแมวแบบเม็ด แบบเปียก หรือขนมเสริมดี? บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจแบบครบจบ พร้อม แนะนำ 3 สูตรอาหารแมวเด็กจาก Betagro เพื่อช่วยให้คุณเลือกอาหารที่เหมาะกับลูกแมวมากที่สุด สารบัญเนื้อหา ทำไมต้องกินอาหารแมวเด็ก? อาหารแมวเด็กคืออะไร ต่างจากอาหารแมวโตอย่างไร? ลูกแมวเริ่มกินอาหารได้ตอนอายุเท่าไหร่? สารอาหารสำคัญที่ควรมีในอาหารลูกแมว เลือกอาหารลูกแมวยังไงให้เหมาะกับน้องแมว? แนะนำ 3 สูตรอาหารแมวเด็กจาก Betagro ลูกแมวควรกินอาหารวันละกี่มื้อ? คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาหารแมวเด็ก ทำไมต้องกินอาหารแมวเด็ก? ลูกแมวควรทาน “อาหารสูตรลูกแมว” เป็นหลักจนถึงอายุ 1 ปีครับ เพราะมีโปรตีน […]
การเลือกวิตามินและอาหารเสริมให้แมวควรเน้นแก้ปัญหาให้ตรงจุด ไม่ว่าจะเป็น ไลซีน เพื่อเสริมภูมิคุ้มกัน, ทอรีน บำรุงหัวใจและสายตา, โอเมก้า เพื่อผิวหนังและขนที่เงางาม หรือ วิตามินรวม สำหรับฟื้นฟูร่างกายแมวป่วย ซึ่งปัจจุบันมีรูปแบบที่กินง่ายให้เลือกทั้งแบบเจล ผงโรย หรือขนมฟังก์ชัน เพื่อช่วยให้น้องแมวที่ป่วยง่ายหรือขนร่วงกลับมาแข็งแรงและสดใสได้อย่างสะดวกและอร่อยในทุกวัน บทความนี้จะพาทาสแมวมาทำความเข้าใจวิธีเลือกวิตามินและอาหารเสริมแมวให้เหมาะกับปัญหาสุขภาพของน้อง พร้อมแนะนำอีกหนึ่งทางเลือกที่กินง่ายกว่าเดิม คือ ขนมแมวฟังก์ชัน ที่ให้น้องได้ทั้งความอร่อยและการดูแลสุขภาพเฉพาะจุดในทุกวัน สารบัญเนื้อหา วิตามินแมวคืออะไร? แมวทุกตัวจำเป็นต้องกินวิตามินเพิ่มไหม? เลือกวิตามินแมวตามปัญหาสุขภาพ วิตามินแมวแต่ละรูปแบบ เหมาะกับแมวแบบไหน? 5 สูตร CAT n joy Crispy Bites Functional ขนมดูแลเฉพาะจุด ตารางสรุป เลือกสูตรไหนดีให้ตรงกับปัญหาของน้องแมว สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรแก้ด้วยการกินวิตามินแมวรักษา คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิตามินแมว วิตามินแมวคืออะไร? วิตามินแมว และ อาหารเสริมแมว คือกลุ่มสารอาหารที่ช่วยสนับสนุนการ […]
วิตามินสุนัขมีให้เลือกหลากหลายเพื่อดูแลสุขภาพเฉพาะจุด ตั้งแต่การบำรุงขน ข้อต่อ ไปจนถึงการเสริมภูมิคุ้มกัน ซึ่งมีทั้งรูปแบบเม็ด เจล และน้ำ อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญก่อนการเสริมวิตามินคือการตรวจสอบว่าอาหารมื้อหลักมีโภชนาการครบถ้วนแล้วหรือไม่ โดยเฉพาะในสุนัขที่เจ็บป่วยหรือสูงวัยที่ควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนเสมอ สำหรับการดูแลสุขภาพในระยะยาว การเลือกอาหารที่มีโภชนาการสมดุลตั้งแต่ต้นอย่าง Perfecta ที่มีวิตามินครบถ้วนในทุกมื้อ จึงเป็นทางเลือกที่ช่วยลดความยุ่งยากและสร้างความมั่นใจได้ว่าน้องหมาจะได้รับสารอาหารที่เพียงพอต่อความต้องการในทุกวันโดยไม่ต้องพึ่งพาวิตามินเสริมที่มากเกินจำเป็น สารบัญเนื้อหา วิตามินหมาคืออะไร? วิตามินสุนัขมีกี่ประเภท? เลือกวิตามินหมาอย่างไรให้เหมาะกับน้องหมา? อาหารสุนัขวิตามินครบ สำคัญกว่าวิตามินเสริมอย่างไร? หมากินอาหารเม็ดอยู่แล้ว ต้องกินวิตามินเสริมอีกไหม? Perfecta อาหารพรีเมี่ยมวิตามินครบ ดูแลสุขภาพทุกวันในทุกมื้อ วิตามินเสริม vs อาหารพรีเมี่ยมวิตามินครบ เลือกแบบไหนดี? ข้อควรระวังก่อนให้วิตามินหมา คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิตามินหมา วิตามินหมาคืออะไร? วิตามินหมา หรือวิตามินสุ […]
